Marian Mazur, „Integracja nauczania”, tygodnik „Argumenty” 1967, nr 12 (458), s. 1 i 6; z cyklu „O szkole cybernetycznie”.
Artykuł z cyklu o szkole, o podziale wiedzy na przedmioty. Mazur zaczyna od obserwacji, że najtrwalszym, co wynosi się ze szkoły, jest przekonanie o istnieniu osobnych szufladek wiedzy. Dorosły przenosi je na życie: każdy pilnuje swojego odcinka, a za całość nikt nie odpowiada. Mazur ilustruje to przypadkami, w których trzymanie się wyłącznie własnego zakresu obowiązków przyniosło szkodę.
Najlepiej widać to na dwóch przykładach z inżynierii. Zakład chemiczny, którego ścieki zagrażają rybom w rzece, albo zapora wodna, zmieniająca krajobraz i przyrodę doliny, to zadania, w których dobrego rozstrzygnięcia nie znajdzie sam technik — potrzebny jest też przyrodnik i ekonomista. Oba przykłady ilustrują lekcję, którą Mazur wcześniej wyprowadza z cybernetyki, z powszechności sprzężeń zwrotnych: gdy wiele czynników na siebie wpływa, rozsądny wybór ocenia się po skutkach dla całości, a nie dla pojedynczego elementu. Ten sposób postępowania nazywa optymalizacją i widzi w nim codzienne zajęcie każdego żywego układu, od pojedynczej komórki po całe zbiorowości. W tym też widzi sens szkolnej nauki: ma przygotowywać do właśnie takich wyborów.
Stąd wątek porozumienia techników z humanistami. Autor broni techniki jako dziedziny służącej ludziom, zarzuca humanistom, że nie potrafią wybiegać myślą w przyszłość, i wylicza problemy, które będą wymagały współpracy wielu specjalistów: przeludnienie, czas wolny w epoce automatyzacji, stosunek wykształcenia do pracy.
Wniosek dydaktyczny: wspólnym językiem nie będzie ani nauka majsterkowania dla przyszłych humanistów, ani lektura wierszy dla inżynierów, lecz ogólne pojęcia abstrakcyjne, takie jak optymalizacja i decyzja, diagnoza i prognoza, informacja, sprzężenie czy strategia, a także schematy i wykresy. Szkoła powinna uczyć widzenia problemów w całości i wszystkich następstw decyzji; inaczej utrwala nawyk ograniczania się do własnego wycinka obowiązków. Wątek optymalizacji i decyzji rozwijają „Cybernetyka a zarządzanie” (1969) oraz artykuł „Świadome działanie jako rozwiązanie problemu optymalizacyjnego” (1969).