Esej, w którym Mazur zastępuje filozoficzne pytanie o istotę prawdy analizą procesu informowania, przeniesioną wprost z „Jakościowej teorii informacji”. Ma cztery części.
Pierwsza streszcza systematykę z tej książki. W torze informacyjnym oryginały przechodzą w obrazy; gdy relacje między obrazami odtwarzają relacje między oryginałami, mamy transinformowanie, a odebrana informacja jest wierna — jak mapa, na której proporcje odległości się zgadzają. Nieprawdy dzielą się na pozorne (rozwlekłe i ogólnikowe) oraz fałszywe (zmyślanie i zatajanie); do tego dochodzą domysły (parainformowanie) i informowanie o informowaniu (metainformowanie). To ostatnie pozwala oddzielić fałsz od kłamstwa: kłamstwo to metadezinformowanie, które podaje fałsz za prawdę, więc powieściopisarz zmyśla, ale nie kłamie.
Druga część pyta, czy prawdomówność jest cnotą. Autor pokazuje, że żądamy jej głównie od tych, którzy od nas zależą, bo sprawdzenie ich słów jest tańsze niż sprawdzenie ich pracy; wzajemna prawdomówność równych sobie to umowa wygodna dla obu stron. Bezwzględny nakaz informowania wiernie wyrządziłby więcej szkody niż pożytku; autor ilustruje to przykładem pożaru w kinie, sprowadzając sprawę do wyboru działania najmniej złego w skutkach — zadania decyzyjnego, a nie nakazu mówienia prawdy.
Trzecia część dzieli wypowiedzi na twierdzenia z dowodem (nauka), zapewnienia bez dowodu (filozofia) i wypowiedzi, które nie pretendują do prawdy (sztuka). W naukach konkretnych dowód nigdy nie jest zupełny, dlatego rzetelność polega na ujawnianiu odchyleń, na przykład punktów pomiarowych obok wykreślonej krzywej. Czwarta opisuje, jak badacze tracili dawną niezależność: gdy uniwersytety zaczęły przygotowywać do zawodów, a potem gdy badania przeniosły się do instytutów pracujących na cudze zamówienie, i rozróżnia zależności bliskie, od przełożonych i kolegów, od szerszych nacisków na naukę, którym przypisuje jeszcze większą wagę.
Omówienie własne, wersja robocza; definicje pojęć — w słowniku, ze źródłem.