Dziedzina: teoria charakteru

Teoria charakteru jest w tym słowniku osobną dziedziną. Mazur przeniósł w niej pojęcia teorii systemów autonomicznych na człowieka: charakter ujmuje jako zespół sztywnych właściwości sterowniczych, a grupy wartości dynamizmu charakteru traktuje jako podstawę podziału charakterów na klasy charakteru.

Skąd pochodzą hasła

Do dziedziny należy 115 haseł z 115 definicjami. 88 definicji pochodzi z „Cybernetyki i charakteru” (PIW, 1976), a 27 z wcześniejszej „Cybernetycznej teorii układów samodzielnych” (PWN, 1966) — tam pojawiają się już między innymi klasy charakteru, wykres charakteru i krystalizacja charakteru. Żadna z definicji tej dziedziny nie jest w książkach numerowana; wszystkie zostały wyjęte ze zdań tekstu.

Pojęcia nośne

Najczęściej używanym pojęciem dziedziny jest dynamizm charakteru — opiera się na nim 11 haseł, co daje mu miejsce wśród dwudziestu najczęściej używanych pojęć całego słownika. Dalej są decyzja i refleksja (po 7) oraz atrakcja, awersja, emocja i motywacja (po 6).

Mosty do innych dziedzin

Teoria charakteru jest zbudowana na pojęciach cybernetyki. Powiązań wewnątrz dziedziny jest 177, a 33 odwołania prowadzą do cybernetyki — najczęściej do homeostatu (11), korelatora (9) i efektorów (4), a definicje psychiki i właściwości sterowniczych odwołują się wprost do systemu autonomicznego. W przeciwną stronę nie prowadzi żadne odwołanie, a z jakościową teorią informacji dziedzina nie ma bezpośrednich powiązań.

Widać to na najdłuższych drogach definicyjnych. Miłość, przyjaźń i adoracja / protekcja leżą trzynaście kroków nad podstawami: droga prowadzi od nich między innymi przez afekt, sympatię, ambicję, aspirację, atrakcję i emocję do homeostatu, a dalej do systemu autonomicznego. Dwa hasła, reaktywność oraz wrażenie / rejestrat wrażenia, nie mają w słowniku jeszcze żadnych powiązań.

W dorobku szkoły są też inne dziedziny, nieobjęte tym słownikiem.

Źródła

• Marian Mazur, „Cybernetyka i charakter”, PIW, 1976.
• Marian Mazur, „Cybernetyczna teoria układów samodzielnych”, PWN, 1966.
• Liczby haseł, definicji, odwołań i powiązań policzono z danych słownika na tej stronie.