Dziedzina: jakościowa teoria informacji

Jakościowa teoria informacji jest w tym słowniku dziedziną osobną, nie częścią cybernetyki. Informację ujmuje nie jako ilość, lecz jako transformację jednego komunikatu w drugi, i na tej podstawie rozróżnia rodzaje informowania: transinformowanie, pseudoinformowanie, dezinformowanie i parainformowanie.

Skąd pochodzą hasła

Wszystkie hasła tej dziedziny pochodzą z jednej książki: „Jakościowej teorii informacji” Mariana Mazura (WNT, 1970). Do dziedziny należy 135 haseł z 135 definicjami i każda z nich jest numerowaną definicją książki. Książka ma ich 141; sześć pozostałych dotyczy pojęć sterowania i należy do cybernetyki.

Pojęcia nośne

To najgęściej powiązana dziedzina słownika: 16 z dwudziestu najczęściej używanych pojęć całego słownika należy do niej. Najwięcej definicji opiera się na pojęciach obraz (28 haseł), informacja i transformacja (po 27), oryginał (24) oraz komunikat (21). Do tego dochodzi zbiór — pojęcie przyjęte bez definicji, użyte w 34 hasłach tej dziedziny.

Mosty do innych dziedzin

Powiązań wewnątrz dziedziny jest 405. Na zewnątrz prowadzi 5 odwołań, wszystkie do cybernetyki — do procesu sterowniczego i obwodu sterowniczego. Z cybernetyki przychodzi jedno: tor metasterowniczy jest zdefiniowany przez informację. Z teorią charakteru dziedzina nie ma bezpośrednich powiązań. Dzięki tym kilku mostom nawet najgłębsze hasło całego słownika, metaparainformowanie, schodzi drogą szesnastu kroków aż do pojęć sterowania.

Rodziny terminów

Terminy tej teorii są budowane z części. Do kilku podstaw — informacja, informowanie, kod, komunikat, obraz, oryginał — Mazur dokłada przedrostki meta-, para-, pseudo-, trans-, dez- i inter-, także po dwa naraz: metainformacja, parainformacja, pseudoinformacja, transinformowanie, dezinformacja, paradezinformacja. Z 135 haseł 106 mieści się w takiej tablicy przedrostków i podstaw; pozostałe 29 to między innymi transformacje, operacje, łańcuchy i asocjacje. Puste pola tablicy oznaczają złożenia, których w słowniku nie ma. Tablicę pokazuje widok rodzin terminów.

Czytanie w kolejności książki

Definicje są numerowane rozdziałami i każda korzysta wyłącznie z pojęć zdefiniowanych wcześniej albo przyjętych bez definicji, dlatego teorię najlepiej czytać po kolei: od pojęć sterowania (rozdział 2), przez komunikaty, oryginały i obrazy, transformacje, kody i informację, po rodzaje informowania, potem pojęcia z przedrostkami para- i meta-, a na końcu rozdział o informacji użytecznej, pasożytniczej i pokrewnych. Wszystkie 141 definicji w tej kolejności, z numerami i stronami, zawiera widok definicje po kolei.

W dorobku szkoły są też inne dziedziny, nieobjęte tym słownikiem.

Źródła

• Marian Mazur, „Jakościowa teoria informacji”, WNT, 1970.
• Liczby haseł, definicji, odwołań i powiązań policzono z danych słownika na tej stronie.