Wydanie pośmiertne. Broszura ukazała się według bibliografii w 1999 roku, szesnaście lat po śmierci autora. To przystępna, pozbawiona dowodów wersja teorii z „Cybernetyki i charakteru”, adresowana do każdego, kto chce lepiej rozpoznać siebie i ludzi wokół siebie.
Praktyczny wniosek Mazura, wyłożony we wstępie i powracający przy szkole, zawodzie i małżeństwie, jest prosty: charakteru nie zmieni ani namowa, ani nacisk, więc zadowolenia z życia trzeba szukać w trafnym wyborze zawodu, partnera i otoczenia, a nie w poprawianiu siebie czy bliskich. Tak brzmi odpowiedź na pytanie, od którego tekst się zaczyna: skąd biorą się różnice w ludzkich dążeniach i co da się w nich zmienić.
Najważniejszym z parametrów charakteru jest dla autora dynamizm, wyznaczony przez nadmiar albo niedomiar mocy dyspozycyjnej i przesuwający się z wiekiem od wartości dodatnich ku ujemnym. Obok niego stoją poziom charakteru, mający trzy niezależne składniki — inteligencję, pojętność i talent — oraz szerokość, czyli tolerancja i podatność razem. Zamiast wzorów broszura podaje proste typologie: osiem typów intelektu, pięć stopni dynamizmu z piętnastoma zestawieniami przejawów i cztery typy szerokości, co w zakończeniu daje razem 160 typów charakteru.
Dużą część tekstu zajmują zastosowania: ocena trafności postaci w powieściach i filmach (cztery kategorie), dobór małżeński — gdzie za właściwą podstawę miłości Mazur uznaje przeciwieństwo dynamizmów, choć z wiekiem ono zanika, podczas gdy przyjaźń i adoracja z protekcją mogą trwać dłużej — rozpoznawanie złudzeń charakterologicznych oraz szkoła, której wymagania premiują głównie pamięć.
Na tle książki z 1976 roku broszura zachowuje te same typologie, ale pomija wielkości ciągłe, wzory i dowody, skraca przegląd przejawów dynamizmu z 35 twierdzeń do 15 zestawień i wysuwa na plan pierwszy praktyczne pożytki dla rodziców, nauczycieli, małżonków i twórców. Własną drogę Mazur uzasadnia tym, że humanistyka zna motywy ludzi głównie z ich opowieści o sobie, a teoretyczne ujęcie daje mu cybernetyka z pojęciem systemu autonomicznego.
Omówienie własne, wersja robocza; definicje pojęć — w słowniku, ze źródłem.