Od sterowania do systemu autonomicznego — Szlaki nauki — PSC

1/14 Krok 1 z 14

1. sterowanie

Po co ten krok: Punkt wyjścia całej teorii: zanim padnie pytanie, kto kieruje i czym, trzeba nazwać samo zjawisko wpływu jednego systemu na drugi.

Sterowanie jest to zachowanie systemu prowadzące do określonych zmian w innym systemie.

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 107

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 107:

W celu udogodnienia terminologii dotyczącej takiego zachowania systemu rozpatrywanego wprowadzimy następującą konwencję terminologiczną: Sterowanie jest to zachowanie systemu prowadzące do określonych zmian w innym systemie.

Pełna karta hasła

2/14 Krok 2 z 14

2. system sterujący

Po co ten krok: Z ogólnego zjawiska wyodrębniamy stronę czynną, od której zmiany wychodzą.

[…] system sterujący jest to system, którego działanie prowadzi do określonych zmian w innym systemie […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 112

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 112:

Na podstawie definicji sterowania można sformułować następujące definicje pochodne: — system sterujący jest to system, którego działanie prowadzi do określonych zmian w innym systemie, […] […]

Pełna karta hasła

3/14 Krok 3 z 14

3. system sterowany

Po co ten krok: Druga strona tej samej relacji to system, w którym zmiany zachodzą; dopiero obie role razem dają pełny obraz.

[…] system sterowany jest to system, w którym do określonych zmian prowadzi działanie innego systemu […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 112

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 112:

Na podstawie definicji sterowania można sformułować następujące definicje pochodne: […] — system sterowany jest to system, w którym do określonych zmian prowadzi działanie innego systemu, […] […]

Pełna karta hasła

4/14 Krok 4 z 14

4. tor sterowniczy

Po co ten krok: Wpływ nie przenosi się bez pośrednika, więc potrzebna jest droga, a definicja dopuszcza ruch po niej w obu kierunkach, co zaraz okaże się kluczowe.

[…] tor sterowniczy jest to system, za którego pośrednictwem system sterujący oddziałuje na system sterowany, bądź za którego pośrednictwem system sterowany oddziałuje na system sterujący […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 112

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 112:

Na podstawie definicji sterowania można sformułować następujące definicje pochodne: […] — tor sterowniczy jest to system, za którego pośrednictwem system sterujący oddziałuje na system sterowany, bądź za którego pośrednictwem system sterowany oddziałuje na system sterujący. […] […]

Pełna karta hasła

5/14 Krok 5 z 14

5. obwód sterowniczy

Po co ten krok: Gdy droga biegnie tam i z powrotem, powstaje zamknięta pętla; w tym miejscu do teorii wchodzi sprzężenie zwrotne.

[…] obwód sterowniczy jest to obwód sprzężenia zwrotnego utworzony z systemu sterującego, systemu sterowanego i torów sterowniczych […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 112

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 112:

Na podstawie definicji sterowania można sformułować następujące definicje pochodne: […] — obwód sterowniczy jest to obwód sprzężenia zwrotnego utworzony z systemu sterującego, systemu sterowanego i torów sterowniczych. […]

Pełna karta hasła

6/14 Krok 6 z 14

6. receptor

Po co ten krok: Już książka z 1966 roku nazywa organy na końcach toru; ten na początku przyjmuje bodziec.

Organ, w którym występuje bodziec początkowy, nosi nazwę receptora […]

— Marian Mazur, Cybernetyczna teoria układów samodzielnych, PWN, 1966, s. 45

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 45:

Organ, w którym występuje bodziec początkowy, nosi nazwę receptora, a organ, w którym występuje końcowa reakcja, nosi nazwę efektora.

Pełna karta hasła

7/14 Krok 7 z 14

7. efektor

Po co ten krok: Na przeciwnym końcu stoi organ, w którym kończy się reakcja, więc oba razem wyznaczają wejście i wyjście.

[…] a organ, w którym występuje końcowa reakcja, nosi nazwę efektora.

— Marian Mazur, Cybernetyczna teoria układów samodzielnych, PWN, 1966, s. 45

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 45:

Organ, w którym występuje bodziec początkowy, nosi nazwę receptora, a organ, w którym występuje końcowa reakcja, nosi nazwę efektora.

Pełna karta hasła

8/14 Krok 8 z 14

8. system autonomiczny

Po co ten krok: Tu następuje skok: obiekt, który nie tylko bywa sterowany, lecz kieruje się sam i broni tej zdolności; kolejne kroki to jego organy.

System autonomiczny jest to system mający: […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 163

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 163:

Ma to być system zdolny do możliwie długiego trwania w otoczeniu, co w terminologii cybernetycznej może być zdefiniowane następująco System autonomiczny jest to system mający: — zdolność sterowania oraz — zdolność przeciwdziałania utracie zdolności sterowania.

Pełna karta hasła

9/14 Krok 9 z 14

9. receptory

Po co ten krok: Pierwszy organ to wejście informacji z otoczenia: ten sam receptor co wcześniej, lecz teraz jako część całości.

[…] receptory, czyli organy do pobierania informacji z otoczenia, oraz […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 163

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 163:

Do efektorów powinny dopływać informacje określające, które z możliwych oddziaływań mają nastąpić, do tego zaś potrzebny jest tor informacyjny zawierający: — receptory, czyli organy do pobierania informacji z otoczenia, oraz — korelator, czyli organ do przetwarzania i przechowywania informacji.

Pełna karta hasła

10/14 Krok 10 z 14

10. efektory

Po co ten krok: Symetrycznie potrzebne jest wyjście, czyli organy, którymi system działa na swoje otoczenie.

[…] efektory, czyli organy do oddziaływania na otoczenie […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 163

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 163:

Wobec tego system autonomiczny musi zawierać, jako podsystemy, odpowiednie organy, a przede wszystkim: — efektory, czyli organy do oddziaływania na otoczenie.

Pełna karta hasła

11/14 Krok 11 z 14

11. korelator

Po co ten krok: Między wejściem a wyjściem coś musi informację przetworzyć i zachować; z tego organu wyrośnie później cała teoria psychiki.

[…] korelator, czyli organ do przetwarzania i przechowywania informacji […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 163

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 163:

Do efektorów powinny dopływać informacje określające, które z możliwych oddziaływań mają nastąpić, do tego zaś potrzebny jest tor informacyjny zawierający: — receptory, czyli organy do pobierania informacji z otoczenia, oraz — korelator, czyli organ do przetwarzania i przechowywania informacji.

Pełna karta hasła

12/14 Krok 12 z 14

12. alimentatory

Po co ten krok: Kierowanie sobą kosztuje energię, dlatego system potrzebuje też organów, którymi ją zdobywa.

[…] alimentatory, czyli organy do pobierania energii z otoczenia, oraz […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 163

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 163–164:

Do efektorów powinna również dopływać energia umożliwiająca wykonywanie pracy niezbędnej w oddziaływaniach, do tego zaś potrzebny jest tor energetyczny zawierający: — alimentatory, czyli organy do pobierania energii z otoczenia, oraz — akumulator, czyli organ do przetwarzania i przechowywania energii.

Pełna karta hasła

13/14 Krok 13 z 14

13. akumulator

Po co ten krok: Zdobytej energii nie zużywa się od razu: organ, który ją przetwarza i magazynuje, pozwala gromadzić zapas.

[…] akumulator, czyli organ do przetwarzania i przechowywania energii […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 164

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 163–164:

Do efektorów powinna również dopływać energia umożliwiająca wykonywanie pracy niezbędnej w oddziaływaniach, do tego zaś potrzebny jest tor energetyczny zawierający: — alimentatory, czyli organy do pobierania energii z otoczenia, oraz — akumulator, czyli organ do przetwarzania i przechowywania energii.

Pełna karta hasła

14/14 Krok 14 z 14

14. homeostat

Po co ten krok: Ostatni organ spina całość, bo pilnuje, by system nie stracił wpływu na otoczenie; od niego zaczyna się szlak o homeostazie.

[…] homeostat, czyli organ do przeciwdziałania przepływom informacji i energii zmniejszających możność oddziaływania systemu na otoczenie […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 164

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 164:

I wreszcie system autonomiczny musi zawierać: — homeostat, czyli organ do przeciwdziałania przepływom informacji i energii zmniejszających możność oddziaływania systemu na otoczenie.

Pełna karta hasła